There are voices… but where is the strength? Where is the alternative? : అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించే గొంతులు ఉన్నాయి. కవిత్వం ఉంది. పాట ఉంది. రచనలు ఉన్నాయి. సోషల్ మీడియాలో నిరసన ఉంది. కానీ వీటన్నింటి మధ్య ఒక అసౌకర్యమైన ప్రశ్న మిగిలిపోతోంది. ప్రజలలో ఉన్న ఆవేదన, అసంతృప్తి, మార్పు ఆకాంక్ష ఒక బలమైన రాజకీయ ప్రత్యామ్నాయంగా ఎందుకు రూపుదిద్దుకోవడం లేదు..?
ఇది కేవలం రచయితలు, కవులు, కళాకారులు లేదా సోషల్ మీడియాలో రాసేవారిని ప్రశ్నించే విషయం కాదు. ఇది మొత్తం అభ్యుదయ, వామపక్ష, విప్లవ శక్తులు తమను తాము ప్రశ్నించుకోవాల్సిన విషయం. ప్రజల సమస్యలు లేవు కాబట్టి కాదు. సమస్యల కొరత లేదు. రైతు, కార్మికుడు, నిరుద్యోగి, దళితుడు, ఆదివాసీ, మహిళ, మధ్యతరగతి ఇలా అనేక వర్గాలు వివిధ రూపాల్లో సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి. అసంతృప్తి కూడా ఉంది. అనేక చోట్ల పోరాటాలు కూడా ఉన్నాయి.
అయితే ఈ విడివిడి ఆవేదనలు ఒక సమగ్ర రాజకీయ శక్తిగా ఎందుకు మారడం లేదు..? ఇదే అసలు ప్రశ్న. సోషల్ మీడియాను తప్పుపట్టడం సరైన సమాధానం కాదు. ప్రజల మధ్యకు వెళ్లకుండా సోషల్ మీడియాలోనే పోరాటం ముగించుకోవడం ఒక పరిమితి కావచ్చు. కానీ అందువల్ల సోషల్ మీడియాలో జరుగుతున్న భావ సంఘర్షణను చిన్నచూపు చూడటం మరొక తప్పు.
నేటి సమాజంలో ప్రజల ఆలోచనలను ప్రభావితం చేసే ప్రధాన రంగాల్లో సోషల్ మీడియా ఒకటి. అధికార అనుకూల ప్రచారం, కార్పొరేట్(గుత్త పెట్టుబడి దారి వర్గాలు) మీడియా కథనాలు, మత, కుల, జాతీయత ఆధారిత భావజాలాల మధ్య కూడా అక్కడే పోటీ జరుగుతోంది. అందువల్ల అభ్యుదయ శక్తులు అక్కడ బలంగా లేకపోతే ఖాళీని ఇతర శక్తులు భర్తీ చేస్తాయి. కాబట్టి సమస్య సోషల్ మీడియాలో రాయడంలో లేదు. రాస్తున్నది ఎటువైపు ఆలోచనను నడిపిస్తోంది, ఎలాంటి రాజకీయ చైతన్యాన్ని నిర్మిస్తోంది, ప్రజలను ఏ ప్రశ్నలపై ఆలోచింపజేస్తోంది అనేదే ముఖ్యం.
వాస్తవానికి అభ్యుదయ శక్తుల బలహీనత సోషల్ మీడియాను ఎక్కువగా ఉపయోగించడంలో కాదు, తగినంత బలంగా, నిరంతరంగా, సమన్వయంతో ఉపయోగించకపోవడంలో కూడా ఉంది.
భావ సంఘర్షణ ఇంకా పెరగాలి
ప్రస్తుత సమాజంలో భావ సంఘర్షణను తగ్గించడం కాదు, మరింత పెంచాలి. పెట్టుబడిదారీ అభివృద్ధి ఎవరికి ప్రయోజనం కలిగిస్తోంది..? అసమానతలు ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి..? కులం, వర్గం పరస్పర సంబంధం ఏమిటి..? వ్యవసాయ సంక్షోభానికి మూలాలు ఏమిటి..? కార్మిక వర్గం ఎందుకు విభజితమవుతోంది..? సామ్రాజ్యవాద ప్రపంచ వ్యవస్థ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తోంది..? ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు ఎందుకు బలహీనపడుతున్నాయి..? వంటి ప్రశ్నలపై విస్తృతమైన ప్రజా చర్చ అవసరం. కానీ భావ సంఘర్షణ కేవలం “ప్రస్తుత వ్యవస్థ చెడ్డది” అనే విమర్శ దగ్గర ఆగకూడదు. దాని స్థానంలో ఏ వ్యవస్థ..? దాన్ని సాధించడానికి ఏ మార్గం..? ఎవరిని సంఘటితం చేయాలి..? ఏ దశలో ఏ ఎత్తుగడ..? ఈ ప్రశ్నలు కూడా చర్చలోకి రావాలి. అక్కడే రాజకీయ సిద్ధాంతం అవసరం అవుతుంది.
మార్క్సిజం నినాదం కాదు, దిశను వెతికే సాధనం
ప్రజల బాధను చూసి ఆవేదన చెందడం సరిపోదు. ఆ బాధకు సామాజిక కారణాలను అర్థం చేసుకోవాలి. ఎవరి చేతుల్లో ఆస్తి ఉంది..? ఉత్పత్తి సాధనాలపై ఎవరి ఆధిపత్యం ఉంది..? శ్రమ ఫలితాన్ని ఎవరు స్వాధీనం చేసుకుంటున్నారు..? రాష్ట్రం ఏ వర్గ ప్రయోజనాలను ఎంతవరకు ప్రతిబింబిస్తోంది..? కుల సంబంధాలు వర్గ సంబంధాలతో ఎలా ముడిపడి ఉన్నాయి..? అంతర్జాతీయ పెట్టుబడి, సామ్రాజ్యవాద ఆధిపత్యం దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఎలా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.. ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సమగ్ర సమాధానం వెతికే ప్రయత్నమే మార్క్సిజం ప్రాముఖ్యత. కానీ మార్క్సిజాన్ని కొన్ని నినాదాలుగా పునరావృతం చేయడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు. భారత సమాజంలోని మార్పులను నిరంతరం అధ్యయనం చేసి, ఆ అవగాహన ఆధారంగా రాజకీయ కార్యక్రమాన్ని రూపొందించాలి. పాత అనుభవాలను గౌరవించాలి. కానీ వాటిని యాంత్రికంగా పునరావృతం చేయకూడదు.
కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం ఎదుర్కొంటున్న అసలు సమస్య
దేశంలో కమ్యూనిస్టు, సోషలిస్టు పార్టీలు ఉన్నాయి. ప్రజా సమస్యలపై ఉద్యమాలు కూడా జరుగుతున్నాయి. అయితే వాటి సమిష్టి శక్తి దేశ ప్రజలకు ఒక విశ్వసనీయమైన ప్రత్యామ్నాయంగా ఎందుకు కనిపించడం లేదు..? ఇక్కడ నిజాయితీగా ఆత్మపరిశీలన అవసరం. సరైన విశ్లేషణ లోపిస్తే లక్ష్యం అస్పష్టమవుతుంది. లక్ష్యం అస్పష్టమైతే మార్గం తడబడుతుంది. మార్గం స్పష్టంగా లేకపోతే ఎత్తుగడలు పరస్పర విరుద్ధంగా మారుతాయి. సంస్థాగత విభజనలు పెరిగితే ప్రజా శక్తి చెల్లాచెదురవుతుంది. ఇది వ్యక్తుల తప్పిదాల ప్రశ్నగా మాత్రమే చూడలేం. దీని వెనుక రాజకీయ దృక్పథం, వ్యూహం, సంస్థ నిర్మాణం, ప్రజలతో సంబంధం, పరస్పర ఐక్యత వంటి అనేక అంశాలు ఉన్నాయి. అందుకే అవసరమైనది ప్రజల ఆవేదనను అర్థం చేసుకుని, దానికి రాజకీయ దిశ ఇచ్చి, ప్రజలను దీర్ఘకాలికంగా సంఘటితం చేయగల క్రియాశీలక విప్లవ రాజకీయ శక్తి.
ప్రత్యామ్నాయం అంటే ఏమిటి..?
ప్రత్యామ్నాయం అంటే అధికారంలో ఉన్న పార్టీకి బదులుగా మరో పార్టీని గెలిపించడం మాత్రమే కాదు. ప్రజల జీవితాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్న ఆర్థిక, సామాజిక, రాజకీయ సంబంధాలకు ప్రత్యామ్నాయం చూపాలి. భూమి ఎవరి చేతుల్లో ఉండాలి..? ఉత్పత్తి ఎవరి ప్రయోజనాలకు పనిచేయాలి..? కార్మికుడి శ్రమకు విలువ ఎలా నిర్ణయించాలి..? వ్యవసాయం ఏ విధానంతో రక్షించాలి..? విద్య, వైద్యం, ఉపాధి ప్రజల హక్కులుగా ఎలా స్థిరపడాలి..? కుల వివక్షను ఎలా నిర్మూలించాలి..? దేశ ఆర్థిక విధానం అంతర్జాతీయ ఆర్థిక శక్తులతో ఏ సంబంధం కలిగి ఉండాలి..? ఆర్థిక రాజకీయ సాంస్కృతిక సమానత్వం ఏవిధంగా సాధించాలి..? పెట్టుబడిదారులకు సంపన్నులకు ప్రధానంగా ఉపయోగపడే ప్రజాస్వామ్యం శ్రామిక వర్గ ప్రజలందరికీ ఉపయోగపడే ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను ఏ విధంగా నిర్మించాలి..? ఇవన్నింటికీ పరస్పరం అనుసంధానమైన రాజకీయ సమాధానం ఉండాలి. అప్పుడే “ప్రత్యామ్నాయం” ఒక నినాదం కాకుండా ప్రజలకు కనిపించే రాజకీయ దిశ అవుతుంది.
కళాకారులు, రచయితలు ఎక్కడ నిలవాలి..?
ప్రజల బాధను కవితగా, పాటగా, కథగా, వ్యాసంగా వ్యక్తీకరించడం చిన్న విషయం కాదు. మానవ చైతన్యాన్ని మార్చడంలో కళ, సాహిత్యానికి గొప్ప శక్తి ఉంది. ఒక మంచి కవిత ఒక ప్రశ్నను పుట్టిస్తుంది. ఒక పాట ఒక ఆవేదనను సామూహిక అనుభూతిగా మార్చగలదు. ఒక వ్యాసం ఒక సమస్య వెనుక ఉన్న నిర్మాణాన్ని ప్రజలకు అర్థం చేయగలదు. ఒక వీడియో వేలాది మందిని ఒకే ప్రశ్నపై ఆలోచింపజేయగలదు. కాబట్టి కలం ఆయుధం కావాలి అంటే అది తుపాకీ అర్థంలో కాదు. ప్రజల ఆలోచనను మార్చే ఆయుధంగా. ఆధిపత్య భావజాలాన్ని సవాలు చేసే ఆయుధంగా. ప్రత్యామ్నాయ చైతన్యాన్ని నిర్మించే ఆయుధంగా. అలాంటి సృజనాత్మక శక్తి ఒక రాజకీయ ప్రత్యామ్నాయ నిర్మాణంతో అనుసంధానమైనప్పుడు దాని ప్రభావం అనేక రెట్లు పెరుగుతుంది.
అసలు లోటు అడుగుల్లో మాత్రమే లేదు
“అడుగులు ఎక్కడ..?” అనే ప్రశ్న అవసరమే. కానీ దానికి మరో ప్రశ్న జత కావాలి. “ఏ దిశలో అడుగులు వేయాలి..?” ప్రజల మధ్యకు వెళ్లడం మాత్రమే సరిపోదు. ఏ లక్ష్యంతో వెళ్లాలి..? ఎవరిని సంఘటితం చేయాలి..? ఏ సమస్యను ఏ స్థాయిలో రాజకీయ ప్రశ్నగా మార్చాలి..? ఎప్పుడు పోరాటాన్ని విస్తరించాలి..? ఎప్పుడు రాజీకి వెళ్లాలి..? ఎప్పుడు వెనక్కి తగ్గాలి..? ఎప్పుడు కొత్త దశకు తీసుకెళ్లాలి..? ఇవన్నీ ఎత్తుగడల ప్రశ్నలు. కాబట్టి క్షేత్రంలో అడుగులు అవసరం. కానీ దిశలేని అడుగులు చరిత్రను మార్చవు.
ఇప్పుడు చేయాల్సింది
అభ్యుదయ, విప్లవ శక్తులు వాస్తవ పరిస్థితులపై లోతైన చర్చ ప్రారంభించాలి. లక్ష్యం ఏమిటి..?ప్రస్తుత భారత సమాజ స్వభావం ఏమిటి..?ప్రజల ప్రధాన శక్తులు ఎవరు..? వారిని ఎలా ఐక్యం చేయాలి..? తక్షణ పోరాటాలను దీర్ఘకాలిక మార్పుతో ఎలా అనుసంధానించాలి..? వామపక్ష శక్తుల మధ్య ఏ అంశాలపై ఉమ్మడి కార్యాచరణ సాధ్యమవుతుంది..? సోషల్ మీడియాను భావ సంఘర్షణకు ఎలా ఉపయోగించాలి..? కళ, సాహిత్యం, ప్రజా మేధావుల శక్తిని రాజకీయ చైతన్యంతో ఎలా అనుసంధానించాలి..? ఈ ప్రశ్నలపై గంభీరమైన చర్చ అవసరం. ఇది జరిగితే సోషల్ మీడియా పోస్టు కేవలం ఒక పోస్టుగా మిగలదు. అది ఒక భావ సంఘర్షణకు ఆరంభం కావచ్చు. భావ సంఘర్షణ రాజకీయ అవగాహనకు దారితీయవచ్చు. రాజకీయ అవగాహన సంఘటిత ప్రజా శక్తిగా మారవచ్చు. అక్కడి నుంచి మాత్రమే ప్రత్యామ్నాయం నిర్మాణం మొదలవుతుంది. ప్రజలలో ఆవేదన ఉంది. సమస్యలు ఉన్నాయి. పోరాట సామర్థ్యం ఉంది. గొంతులు కూడా ఉన్నాయి. కానీ ఆ గొంతులకు ఇంకా తగినంత బలం లేదు. ఆ బలం ప్రజల నుంచే రావాలి. ఆ బలానికి సిద్ధాంతపరమైన స్పష్టత అవసరం. దానికి రాజకీయ దిశ అవసరం. దిశకు సంఘటిత శక్తి అవసరం.
అందుకే నేటి ప్రధాన ప్రశ్న “అడుగులు ఎక్కడ..?” మాత్రమే కాదు. “ప్రజల ఆవేదనను ప్రత్యామ్నాయ శక్తిగా మార్చే రాజకీయ దిశ ఎక్కడ..?” అదే ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకడం నేటి అభ్యుదయ, వామపక్ష, విప్లవ శక్తుల ముందున్న అసలు సవాలు.
విశాల్
ఆగస్టు 17, 2026
About the Author
