They managed to kill Gauri… but not the question : తుపాకీ గుండ్లు ఒక మనిషి ప్రాణాన్ని తీస్తాయి… కానీ ఒక ప్రశ్నను చంపలేవు. ప్రముఖ జర్నలిస్ట్ గౌరీ లంకేశ్ హత్యాఉదాంతం కూడా ఇదే చెప్తోంది. ఆమె వర్థంతి సందర్బంగా
ఆమెను గుర్తు చేసుకోవడం అంటే ఒక జర్నలిస్టు మరణాన్ని మాత్రమే స్మరించుకోవడం కాదు. అధికారాన్ని ప్రశ్నించే కలానికి, అసత్యాన్ని ఎదిరించే జర్నలిజానికి, భయపడకుండా మాట్లాడే మనిషి హక్కుకు జరిగిన హత్యను గుర్తు చేసుకోవడం. 2017 సెప్టెంబర్ 5న బెంగళూరులో గౌరీ లంకేశ్ హత్యకు గురయ్యారు. తుపాకీ గుండ్లు ఆమె శరీరాన్ని ఛేదించాయి. కానీ ఆమె లేవనెత్తిన ప్రశ్నలు అక్కడితో ఆగిపోలేదు. ఎందుకంటే ప్రశ్నలకు అంత్యక్రియలు ఉండవు. గౌరీ లంకేశ్ జర్నలిజాన్ని కేవలం వార్తలు రాసే వృత్తిగా చూడలేదు. సమాజంలో జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని గుర్తించడం, అధికారాన్ని నిలదీయడం, అణగారినవారి గొంతును వినిపించడం జర్నలిస్టు బాధ్యతగా భావించారు.
అందుకే ఆమె రాతలు కొందరికి అసౌకర్యం కలిగించాయి. ఆమె ప్రశ్నలు కొందరికి కోపం తెప్పించాయి. ఆమె స్వరం కొందరికి ప్రమాదంగా కనిపించింది. కానీ ఒక ప్రజాస్వామ్యంలో జర్నలిస్టు ప్రమాదకరుడు కాదు. ప్రజాస్వామ్యాన్ని ప్రశ్నించకుండా వదిలేసే నిశ్శబ్దమే ప్రమాదకరం. ఈరోజు గౌరీ లంకేశ్ను స్మరించుకుంటున్నప్పుడు మనం ఒక అసౌకర్యకరమైన ప్రశ్న వేసుకోవాలి. ప్రశ్నించే జర్నలిస్టుకు మన సమాజం ఎంత భద్రత ఇస్తోంది..? అధికారాన్ని ప్రశ్నిస్తే కేసులు. అవినీతిని బయటపెడితే బెదిరింపులు.
మతతత్వాన్ని విమర్శిస్తే దేశద్రోహి ముద్రలు.
ప్రజా సమస్యలను రాస్తే ఒత్తిళ్లు. అధికారుల తప్పులను ప్రశ్నిస్తే వ్యక్తిగత దాడులు. ఇది కేవలం ఒక జర్నలిస్టు సమస్య కాదు. ఇది ప్రజల తెలుసుకునే హక్కుకు సంబంధించిన సమస్య. జర్నలిజం అధికారానికి ప్రకటనల బోర్డు కాదు. అధికారానికి చప్పట్లు కొట్టే వేదిక కాదు. ప్రశ్నించడానికి, పరిశీలించడానికి, నిజాన్ని ప్రజల ముందుంచడానికి ఉన్న ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలోని ఒక ముఖ్యమైన కంటిచూపు. ఆ కంటిచూపును మూయించాలని ప్రయత్నించిన ప్రతిసారీ ప్రజాస్వామ్యం కొంత చీకటిలోకి వెళ్తుంది.
గౌరీ లంకేశ్ హత్య తర్వాత కూడా ద్వేషపూరిత ప్రచారం ఆగలేదు. ఆమెను చంపినవారికంటే ముందే, ఆమెను ఆలోచనాపరంగా చంపాలని ప్రయత్నించినవారు ఉన్నారు. ఒక మనిషిని హత్య చేయడం కంటే ముందు అతని / ఆమె ప్రతిష్ఠను హత్య చేయడం సులభమని భావించే సంస్కృతి పెరుగుతోంది. ఇది మరింత ప్రమాదకరం. ఎందుకంటే భౌతిక హింసకు ముందు మాటల హింస మొదలవుతుంది. ప్రశ్నించేవారిని శత్రువులుగా చిత్రీకరించడం మొదలవుతుంది. విమర్శించేవారిని దేశద్రోహులుగా ముద్రించడం మొదలవుతుంది.
విభిన్నంగా ఆలోచించేవారిని సమాజానికి ప్రమాదంగా చూపించడం మొదలవుతుంది.
ఆ తర్వాతే తుపాకులు మాట్లాడే పరిస్థితి వస్తుంది. అందుకే గౌరీ లంకేశ్ వర్థంతి మనకు ఒక హెచ్చరిక. భిన్నాభిప్రాయాన్ని భరించలేని సమాజం చివరికి ప్రశ్నించే ప్రతి గొంతునూ కోల్పోతుంది. గౌరీని గుర్తు చేసుకోవడం అంటే ఆమె పేరును పూలమాలల్లో ఉంచడం కాదు. ఆమె జర్నలిజం మనకు నేర్పిన ధైర్యాన్ని గుర్తు చేసుకోవడం. భయపడకుండా ప్రశ్నించడం. ప్రజల పక్షాన నిలబడటం. అధికారాన్ని జవాబుదారిగా చేయడం. అసత్యాన్ని అసత్యంగానే చెప్పడం. ద్వేషానికి బదులుగా వివేకాన్ని నిలబెట్టడం. ఇవే గౌరీకి నిజమైన నివాళి. ఈరోజు ప్రతి జర్నలిస్టు తనను తాను ఒక ప్రశ్న అడగాలి – “నేను రాస్తున్నది అధికారానికి నచ్చుతుందా అని చూస్తున్నానా..? లేక ప్రజలకు నిజం తెలుస్తుందా అని చూస్తున్నానా..?” ప్రతి పాఠకుడు కూడా ఆలోచించాలి. “నాకు నచ్చిన వార్తనే నిజమని నమ్ముతున్నానా..? లేక నాకు నచ్చకపోయినా నిజాన్ని వినడానికి సిద్ధంగా ఉన్నానా..?” ప్రజాస్వామ్యం అంటే మన అభిప్రాయాలను మాత్రమే వినిపించడం కాదు. మనకు నచ్చని అభిప్రాయాన్ని కూడా ఎదుటివాడు చెప్పే హక్కును కాపాడటం. గౌరీ లంకేశ్ మన మధ్య లేరు. కానీ ఆమె అడిగిన ప్రశ్నలు ఇంకా మన మధ్యే ఉన్నాయి. ఆమెను చంపిన గుండ్లు ఒక శరీరాన్ని మాత్రమే ఆపాయి. ఒక ప్రశ్నను కాదు.
ఒక ఆలోచనను కాదు. ఒక జర్నలిజాన్ని కాదు. ప్రజాస్వామ్యపు ప్రశ్నించే హక్కును అసలే కాదు. గౌరీ లంకేశ్కు నిజమైన నివాళి అంటే భయపడకుండా రాయడం. నిజాన్ని దాచకుండా చెప్పడం. అధికారాన్ని ప్రశ్నించడం. ద్వేషం ముందు తలవంచకపోవడం. ఎందుకంటే…గౌరీని చంపగలిగారు…కానీ గౌరీ అడిగిన ప్రశ్నను చంపలేకపోయారు.
రాజేందర్ దామెర (దారా)
జర్నలిస్ట్
rajenderdamera@gmail.com
